İhracat rakamlarının beklenenden yüksek çıkması ve işsizlik oranındaki düşüşün ardından, krizden çıkış konusunda bir olumlu haber de sanayi üretiminden geldi.Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYH) verilerinin öncü göstergesi olan ve büyümeye yaklaşık yüzde 25 etki eden toplam sanayi üretimi aralıkta, bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 25,2 yükseldi. Artış, kasım ayına göre yüzde 8,7 olarak gerçekleşirken, 2009 yılının genelinde sanayi üretimi yüzde 9,6 daraldı. Sanayi üretiminin mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış artışı ise bir önceki aya göre yüzde 0,7 oldu. Uzmanlar, tahminlerin üzerinde artan sanayi üretiminin büyümeye olumlu katkı yapacağını belirtiyor.
Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) dün açıkladığı 2009 yılı Aralık ayı Sanayi Üretim Endeksi sonuçlarına göre, mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış endeks bir önceki aya göre yüzde 0,7 arttı. Ancak geçen yılın aynı ayına göre daha fazla iş günü olmasının pozitif etkisi ve 2009 son çeyreğinden itibaren küresel krizin etkilerinin belirgin bir şekilde hissedilmiş olmasıyla Aralık 2009'da takvim etkisinden arındırılmış endeksteki artış, yüzde 8,3'te kaldı. Sanayi üretimi, 2008'in Aralık ayında yüzde 17,8 ile yılın en büyük daralmasını yaşamıştı. Ekonomistler 2010'un ilk çeyreğinde yine büyük bölümü baz etkisi de olsa sanayi üretiminde artışların çift haneli ya da yakın olarak devam edeceğini, ancak toparlanmanın kuvvetine ilişkin soru işaretlerinin de yer aldığını belirtiyorlar. BGC Partners Başekonomisti Özgür Altuğ, geçen yılın aynı ayına göre daha fazla iş günü, olumlu baz etkisi ve ekonomik faaliyetlerdeki hafif toparlanmanın, aralık ayı sanayi üretimindeki yüksek artışta etkili olduğunu söyledi. Altuğ, "Yine olumlu baz yılı ve otomotiv ile konut gibi sektörlerdeki toparlanmanın etkisiyle yılın ilk çeyreğinde sanayi üretimindeki büyümenin yıllık bazda yüzde 10'un üzerinde olmasını bekliyoruz. Aralık rakamlarıyla birlikte 2009'un dördüncü çeyreğinde sanayi üretimindeki artış, yüzde 9 ila yüzde 5 olan beklentimizin oldukça üzerinde gerçekleşti. Bunun ışığında 2009 GSYH daralma tahminimizi yüzde 6,6'dan yüzde 5,5'e indiriyoruz." dedi.
Fortis tarafından yayımlanan araştırma notunda ise kriz sürecinde Mart 2008-Ocak 2009 arasında toplam yüzde 18,7 düşüş gösteren mevsim ve takvim etkilerden arındırılmış sanayi üretim endeksinin, bu tarihten beri yüzde 10,6 toparlanmış ve krizde yaşanan kayıpların yavaş da olsa geri alındığını gösterdiği kaydedildi. Notta, şöyle denildi: "Sanayi üretimi son çeyrekte yüzde 9 yıllık artış göstererek bu dönemde yüksek bir GSYH artışını garanti altına almıştır. Verilere ilk kabaca bakış, son çeyrekte yüzde 5-6 aralığında bir GSYH artışı ve 2009 yılı için yüzde 5-5,5 aralığında önceki tahminlere göre daha sınırlı bir daralmaya işaret etmektedir. Bu görünüm aynı zamanda, 2010 yılı için yüzde 5,0 seviyesinde olan büyüme tahminimiz üzerinde riskleri de yukarı yönde göstermektedir." Garanti Bankası ekonomik araştırmalar tarafından yayımlanan araştırma notunda da, sanayi üretimi verilerinin, dördüncü çeyrekte ekonominin yüzde 2-2,5 civarında büyüdüğünün sinyalini verdiği vurgulandı. Banka, GSYH'nin 2010'un ilk çeyreğinde olumlu baz etkisiyle yüzde 6-7, yıl genelinde de yüzde 3,8 tahmininde bulundu.
TÜİK, sanayi üretiminde yapılan revizyonlardan sonra 2008'de yüzde 0,9 gerileyen sanayi üretiminin, 2009'da yüzde 9,6 daraldığını açıkladı. Sermaye malları üretiminin yüzde 25 daralmış olması dikkat çekerken, geçen yıl üretimi yüzde 30 ile en çok daralan sektör ise motorlu kara taşıtı oldu. Sanayinin alt sektörleri incelendiğinde, 2008 yılı Aralık ayında yüzde 20,1 oranında gerileyen imalat sanayiinde üretim endeksi bu yılın aynı döneminde yüzde 28 arttı. Söz konusu ayda madencilik ve taş ocakçılığı sektörü endeksi yüzde 15,4, elektrik, gaz ve su sektörü endeksi ise yüzde 10,9 artış gösterdi. Ana sanayi grupları sınıflamasına göre, geçen aralıkta bir önceki yılın aynı ayına göre en yüksek artış yüzde 33,2 ile ara malı imalatında görüldü. Bu sınıflamaya göre diğer gruplar incelendiğinde, dayanıklı tüketim malı imalatının yüzde 30,1, dayanıksız tüketim malı imalatının yüzde 22,5, enerjinin yüzde 10,1, sermaye malı imalatının ise yüzde 28,5 oranında arttığı gözlendi. Takvim Etkisinden Arındırılmış Endeks, aralıkta bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 8,3, Mevsim ve Takvim Etkilerinden Arındırılmış Endeks de bir önceki aya göre yüzde 0,7 artış gösterdi. TÜİK verilerine göre sanayi üretiminde ocakta yüzde 21,4, şubatta tarihî rekor olan yüzde 23,8, martta yüzde 20,9, nisanda yüzde 18,7, mayısta yüzde 17,6, haziranda yüzde 10,1, temmuzda yüzde 9, ağustosta yüzde 6,3, eylülde yüzde 8,9, kasımda yüzde 2,2 daraldı. 2009'un Ekim ve Aralık aylarında sanayi üretiminde artış yaşandı. Ekim ayında artış yüzde 6,5 oldu.
Ekonomide iyileşme 2010'da da sürecek
Sanayi ve Ticaret Bakanı Nihat Ergün: Uluslararası kuruluşların rapor ve tahminleri, 2010 ve sonrasında Türkiye ekonomisinin dünyada en hızlı ve istikrarlı büyüyen ekonomiler arasında yer alacağını teyit ediyor. Açıklanan veriler, bu tahminleri destekliyor. Güven endekslerindeki toparlanma, ihracattaki ve iç talepteki gelişmeler paralelinde, sanayi üretimi ve kapasite kullanımındaki ılımlı toparlanmanın devam ediyor olması, iyileşmenin, 2010 yılında da istikrarlı bir şekilde süreceğini göstermektedir.
Bankalar destekleseydi artış daha fazla olurdu
Devlet Bakanı Zafer Çağlayan: Bu veriler sanayideki, üretimdeki toparlanmanın devam ettiğini gösteriyor. Sanayi üretimi verileri, ihracatla paralel bir eğilim gösteriyor ki, bu da normaldir. Şimdi bu rakamları gördüğümüzde diyorum ki; keşke krizin derin olduğu günlerde, krizden en az etkilenen, burnu bile kanamayan finans sektörümüz de, özellikle bankalarımız da reel sektörümüze daha fazla destek olsaydı. İhracatçımıza, sanayicimize üretimini, ihracatını devam ettirecek desteği verebilseydi, çok daha farklı bir noktada olabilirdik.
Sonuçlar, krizden çıktığımızı gösteriyor
Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Ali Babacan: Genel beklentinin üzerinde, ülke ekonomisi açısından sevindirici sonuç. Fiili olarak gözlemlediğimiz iyileşmeyi bu rakamlar teyit etti. Mali göstergeler de ekonominin küresel kriz etkisinden kurtulduğunu gösteriyor. Aralık ayında açılan şirket sayısı yüzde 78 arttı.
Önemli olan, artışa istikrar kazandırmak
İstanbul Sanayi Odası (İSO): Sanayideki artış beklentilerin üzerinde gerçekleşti. Sonuç memnuniyet vericidir, ama aşırı iyimserliğe yol açmamalıdır. Öncelikle, 2009'un tamamında sanayi üretiminin yüzde 9,6 oranında azaldığı unutulmamalı. Diğer taraftan, sanayi üretimi grafiği artıya geçişin başladığı ekimden bu yana inişli çıkışlı bir seyir izlemektedir. Henüz istikrar kazanmamıştır. Önemli olan, artışa istikrar kazandırmaktır.
ZAMAN